We lieten een zelfde oordeel uitspreken, maar dan ten aanzien van de voornaamste beleidstaken afzonderlijk t.o.v.:

De beoordeling was dus zeer gunstig voor het beleid t,o.v.: verbetering van wegen en straten, straatverlichting; verkeersveiligheid; huisvuilophaaldienst

We vroegen ook waar de gemeenteoverheid te kort schiet; 56,6% van de ondervraagden gaven hier een antwoord; het gaat vaak om persoonlijke grieven en plaatselijke gebreken.

Geschematiseerd en in volgorde van belangrijkheid komt het hierop neer:

1. te weinig waardering van sport en cultuur;

2. gebrek aan milieubeleid;

3. onderhoud van kleine landwegen, fietspaden en verbindingswegen;

4. slechte riolering (plaatselijk); reiniging van beken en grachten;

5. gebrek aan jeugdbeleid;

6. afstand tot gemeentehuis;

7. achteruitstelling van Kerkom;

De doelstelling van het samenvoegingbeleid wordt doorgaans samengevat in dit ene begrip: vergroting van de " bestuurskracht " van de gemeente.

Moeilijker is het de inhoud van deze term te omschrijven, laat staan te verwezenlijken.

Het gaat in feite om een tweeledig begrip;

Enerzijds gaat het erom de dienstverlening te verbeteren en de bevolking van Boutersem is, zoals uit de enquête bleek, het erover eens dat dit, zeker t.o.v. enkele beleidsposten is gebeurd. Op zichzelf is dit evenwel nog geen bewijs dat het doorvoeren van een fusie noodzakelijk gunstige gevolgen heeft voor alle inwoners: het zou inderdaad eenvoudig zijn om bijvoorbeeld de straatverlichtingspunten te verdubbelen en dus de dienst verkeersveiligheid aanzienlijk te verbeteren als onze gemeenteoverheid ook onze belastingen zou verdubbelen.

De kunst ( de vergroting van de bestuurskracht bestaat er dus in om zowel de gemeentelijke voorzieningen te verbeteren en tezelfdertijd de daartoe aan te wenden middelen ( geld!) binnen redelijke grenzen te houden.

Dit komt neer op het economisch principe: ons doel (nl. goede voorzieningen ) zo goed mogelijk te bereiken met aanwending van zo weinig mogelijk middelen ( die rechtstreeks of onrechtstreeks uit de zak van de belastingbetaler komen wat men tegenwoordig pleegt samen te vatten in de term "_.éfficiëntie ".

Enerzijds is de gemeente dus te beschouwen als een bedrijf dat het economisch principe der efficiëntie dient na te streven, maar anderzijds moet men ook goed voor ogen houden dat de gemeente een politieke instelling is die het democratisch principe moet. trachten te verwezenlijken.

Het' nastreven van het ene begrip kan soms strijdig zijn met het nastreven van het andere vandaar de moeilijkheid om de omvang van' de' gemeente zo te. bepalen dat beide aspecten van bestuurskracht worderi.bereikt.

Democratie vereist immers, in de eerste plaats inspraak: de burger wil betrokken worden of zijn bij zijn gemeente, moet zo nodig zijn stem kunnen inbrengen' en doen gelden en dit niet alleen om de 6 jaren in het verkiezingshokje maar ook bij beslissingen die zijn gemeente aanbelangen of bij de uitvoering van die beslissingen.

Het is duidelijk dat een dergelijke voorwaarde beter kan vervuld worden naarmate de; gemeente kleiner is,'terwijl het economisch ' efficiëntie'-begrip eerder tot zijn recht kan komen in een gemeente van een zekere omvang.

Een tweede voorwaarde die doorgaans verbonden wordt met democratisch ' is de eis tot ' gelijkberechtiging ' van allen..

Ook hier kan een grotere gemeenteschaal nuttig zijn op voorwaarde dat de bewindvoerders er voor zorgen dat de gemeentelijke voorzieningen in elk van de deelgemeenten op eenzelfde peil worden gebracht.

De kosten aan de, inwoner (d.w.z. de belastingen worden door de vorming van één gemeente automatisch op eenzelfde niveau gebracht.

In dit laatste opzicht van gelijkberechtiging of evenredige verdeling van lasten en voorzieningen heeft de samenvoeging Boutersem ongetwijfeld gunstige resultaten geboekt voor de twee kleinere deelgemeenten Vertrijk en voornamelijk Kerkom. Dit is gemakkelijk aan te tonen met één van... de taken die onze gemeente het meest..kost aan financiële middelen, nl. het onderhoud van de wegen. Vertrijk en Kerkom hebben een relatief grotere oppervlakte en dus een geringere bevolkingsdichtheid dan Boutersem en Roosbeek.

Dit betekent dat in Boutersem bijvoorbeeld 3 maal zoveel inwoners per km2 wonen dan in Vertrijk. Enigszins vereenvoudigd zou men dus kunnen zeggen dat Boutersem 3 X zoveel belastingbetalers ter beschikking heeft om de wegen van 1 km2 oppervlakte te onderhouden of omgekeerd, dat één belastingbetaler in Vertrijk 3 X zoveel moet opbrengen als één in Boutersem om de wegen van eenzelfde oppervlakte te onderhouden. ( Dit is natuurlijk een grove abstrahering, ten eerste omdat een groter deel van de Vertrijkse oppervlakte landbouwgrond is zonder dure wegen, en ten tweede omdat de gemeente staatssubsidies krijgt voor de aanleg van wegen, maar het verschil blijft niettemin sprekend).

Een vergelijking van de gemeenterekeningen van 1963, dus vóór de eerste samenvoeging, toont dit aan met concrete cijfers: het onderhoud van de wegen kostte in Vertrijk 49,3% van de totale uitgaven, in Boutersem was dit slechts 33,3%.

Hetzelfde kan gezegd worden van de andere gemeentelijke diensten die men onder de gemeenschappelijke noemer " openbare nutsvoorzieningen " brengt ; onderhoud van waterlopen, riolering, elektriciteit- en teledistributie, straatverlichting, ophalen van het huisvuil.

Al deze voorzieningen die zich in de materiële sfeer bevinden maar niettemin in eerste instantie verzorgd dienen te worden, wegen in kleine gemeenten relatief zwaarder, zodat voor andere taken hoegenaamd geen financiële middelen overblijven.

Voor de deelgemeenten Kerkom en Vertrijk heeft de fusie dus zeker een gunstig effect geresorteerd door hun lasten op dit gebied aanzienlijk te verminderen en hun voorzieningen te verbeteren.

Aan de ontvangstenzijde van de gemeentelijke rekeningen blijkt opnieuw dat men door de fusie een stap dichter bij de " gelijkberechtiging van alle burgers " is gekomen. Door het feit dat er nog slechts één gemeente is in plaats van 3 ( na de fusie van '70 ) mag er inderdaad slechts één belastingsschaal worden toegepast.

In '69 betaalde men per persoon aan belastingen:

• in Boutersem : 1447,0 fr

• in Roosbeek ; 1500,8fr

• in Kerkom : 2083,6 fr; dit is een verschil van 538 fr met Boutersem.

In 1973 betaalde elkeen per inwoner 1844,4 fr; iemand uit Kerkom moest in '69 dus meer belastingen betalen dan in '73

(1) Alle getallen zijn uitgedrukt in geldwaarde van 1974.

Men zou kunnen verwachten dat de administratieve kosten na een fusieoperatie dalen door het eenvoudig feit dat de werking van 4 gemeentehuizen werd teruggebracht tot één.

Dit is niet het geval geweest; het relatief aandeel in. de totale :uitgaven blijft ongeveer gelijk en de werkingskosten nemen eerder toe dan af.

Onbegrijpelijk is dit echter niet: het leeuwenaandeel van de administratieve uitgaven gaat immers naar de bezoldiging van het gemeentepersoneel, waarvan het aantal praktisch gelijk bleef. De wet heeft trouwens getracht er voor te zorgen dat de rechten van het personeel niet al te veel geschaad worden door een fusie.

Naast de bovengenoemde openbare nutsvoorzieningen vormt het gemeentelijk onderwijs één van de traditionele taken van de gemeente. Ook hier gaat de bewering op dat de grotere schaal een gelijke spreiding van lasten en voordelen heeft bewerkstelligd, maar er is meer.

De gemeentelijke overheid heeft immers besloten de verschillende kleine schooltjes af te schaffen en te centraliseren in de Centrale Gemeentescholen.

Dit kan de kwaliteit van het onderwijs m.i. alleen maar ten goede komen, al was het maar om de eenvoudige reden dat men nu het principe "één leerjaar- één klas" kan toepassen waar vroeger 2, 3 of zelfs 4 leerjaren onder de hoede van één onderwijzer werden gebracht met het jammerlijk gevolg dat de kinderen noodzakelijkerwijze soms 4 jaren hetzelfde leerden.

De grotere afstand naar school kan weliswaar een bezwaar vormen, maar hieraan wordt toch tegemoet gekomen door het leerlingenvervoer.

Tot hiertoe ging het over traditionele gemeentetaken die noodzakelijkérwijze en in eerste instantie door de gemeente dienen verzorgd te worden.

De samenvoeging heeft hier gunstige effecten gehad, zij het vrijwel uitsluitend in de deelgemeenten Vertrijk en Kerkom.

Op onderwijsgebied is de verbetering o.i. algemeen, maar dit kan en wordt door anderen betwist.

Om evenwel een oordeel over d.e bestuurskracht van de nieuwe gemeente uit te spreken, moet ook nagegaan worden in hoeverre er nu meer ruimte is voor wat men noemt verzorgende taken en die liggen in de sociale en culturele sfeer.

In dit domein is de vooruitgang gering te noemen

De cijfers spreken voor zichzelf.

In 1973 bedroegen de uitgaven per inwoner voor:

Vergelijk dit met de uitgaven voor wegenwerken; 1947,1 fr per inwoner.

Volledigheidshalve moet hier ook de oprichting van jeugd-, sport- en cultuurraad vermeld worden.

Vaak wordt ook de vraag gesteld of een samenvoeging geen weerslag heeft op het verenigingsleven: dit lijkt ons een vals probleem, want een vereniging bestaat niet door of niet voor de gemeente.
Een vereniging bestaat voor de mensen.

De gemeenteoverheid kan het verenigingsleven weliswaar stimuleren door bv. het toekennen van subsidies of het ter beschikking stellen van lokalen, maar in het bestaan of de oprichting ervan speelt zij geen rol.

We kunnen dan ook vaststellen dat de meeste clubs, kringen en bewegingen binnen de vroegere parochiegrenzen zijn blijven functioneren.

Slechts enkele nieuw opgerichte verenigingen, zoals schaakkring en Velpeleven hebben een ruimer werkgebied, maar het is zeer de vraag of dit zonder fusie ook niet het geval zou geweest zijn.