Artikel
 Jaargang 2002, nummer 2:
Een wandeling over Romeinse wegen in de omgeving van Boutersem

We gaan de Broekstraat in, waar men destijds Romeinse potten en graven gevonden heeft. We volgen de Avendorenstraat, met rechts het Romeins karnp 'Eburodururn'. Het oude spoor loopt nu door links van het station.

Achter het station vinden we ons spoor onder de vorm van een klein pad, destijds genaamd 'Caerle-weg^'

Zo komen we in GRIJPEN, thans een industrieterrein van Tienen. Grijpen was een belangrijke plaats ten tijde van de Romeinen. Hier werden bij opgravingen tal van vondsten gedaan, die momenteel tentoongesteld worden in het 'Toreke' in Tienen.

Vanuit Grijpen gaan we verder in de richting van Kumtich (Kurntichse Grijpenweg) tot aan de hoek van de Oorbeek- en Hoxemstraat.

Rechts lag hier vroeger een gehucht van Kurntich dat door de Franken 'Straathein' werd genoemd.Het betekent heimat of gebouw naast de Strata of Romeinse weg.

Via de Hoogmoedige Straat komen we aan de St..Barbarakapel. Deze kapel laten we rechts van ons en wat verder bereiken we de Blauwlerg. Boven op de top van die berg ziet ge voor U Vertrijk liggen. We dalen de Blauwbergstraat westwaarts af en kruisen een andere zeer oude baan: de oude baan van Waver naar Diest, thans de oude weg van Kumtich naar Willebringen. Bij dat kruispunt stond vroeger een stenen beeld van Zeus of Jupiter, de oppergod van de Romeinen. Tot 1600 werd deze plaats genoemd 'Zeuswinkel' en was ze gekend als een plaats van bijgeloof en spoken.

Dichtbij, vlak aan de spoorweg, ligt de Geeststraat of Spookstraat. Onze voorouders voelden terecht het geheîmzinnige van deze plaats aan. Het is inderdaad gebleken dat we ons bevinden op een heidens Romeins kerkhof.

Toen men in 1837 de spoorweg aanlegde, had men te Kumtîch dwars door de Blauwberg de eerste tunnel van België gegraven, een tunnel voor één spoor. Later wilde men de tunnel verbreden voor een tweede spoor, maar de tunnel stortte in. Een Romeinse tumulus (grafheuvel), die boven op stond, ging mee de diepte in. Bij het opnieuw uitgraven vond men vele Romeinse graven en potten.

We passeren het kruispunt 'zeuswinkel', richting Roosbeek, en bereiken de zuidelijke uithoek van het grondgebied van Roosbeek. Deze plaats noemde men 'Meeteken'. Vermoedelijk stond hier vroeger een grenspaal (Kumtîch-Roosleek) langs de weg. Bij de Romeinen stond er allicht een afstandspaal. Meta is een wegpaal, een afstandspaal. Deze paal was gelegen op juist 7,5 krn van Tienen. Het was de 5de afstandsteen!

Onze weg loopt hier op een lengte van amper 700 meter over Roosbeek door de Grote Kouter. Hier verwijzen we naar de Romeinse gronduitbating, onder de naam van. 'Groenen Weg^'.

We komen dan aan in het huidige Vertrijk aan het Charlerooiken', plaats waar vroeger de Romeinse Villa (hoeve), 'Cautum' stond. Links ligt het legerkanp:'Casterdelle^' of het Dal met het Romeinse Kamp.

In 1400 noemde men in Tienen deze baan Caerleweg'; te Koutem sprak men van het ^'Charlerooiken^', en wat verder te Vertrijk en in Lovenjoel werd het dan Keizerstraat, om-dat deze vroegere Romeinse weg waarschijnlijk vernieuwd is geworden onder keizer Karel de Grote. De naam 'charlerooken' wordt als volgt verklaard. In 1305 werd het onderhoud van de kasseiweg verhuurd door de hertog van Brabant. Diegene, die verantwoordelijk was voor het herstel ervan, mocht tolrechten heffen: de ene helft te Tienen en de andere helft te Koutem.  In Vertrijk bedroeg de tol één rooiken, dwz. één rode duit of penning per paard. Aldus kreeg dit tolhuis, waar men de taks betaalde voor de Karelsweg, de spotnaarn 'Charlerooiken'. In 1300 stond dit huis te Koutem op de kant van Roosleek en later ging de naam over naar een stuk ernaast op Vertrijk.

Onder Vertrijk is deze weg aangeduid op het kadaster als weg, rir 1, alhoewel hij onderverdeeld is in Koutemstraat, Kerkweg en Bredebaan of Keizerstraat. In de archieven vinden we deze lange weg terug onder de naam van ' oude heirbaene van Thienen op Loven'

Bij de gewezen meisjesschool moest men al badend de Velpe oversteken, daar er geen brug was. Later noemden de Franken deze oversteek' de Voort tot Verteke' Tussen de Velpe en de Neervelpsestraat, links (thans vol huizen en hoven) op een hoge dijk , die nu uîtgegraven is voor kareelstenen,, hadden de Romeinen haast zeker een wijngaard aangelegd, die later de wijngaard van Kwabeek zou genoemd worden. We vervolgen onze weg langs de Bredestraat of Keizerstraat, die toen aan weerszijden was omgeven met eikenbossen.

Bij de hoeve 'Vandeborne' steken we de oude baan, Namen- Aarschot, over. Nu de baan van Wittebos naar Bost).Lirks hebben we de 'Boschel', dat een woonplaats was uit het stenen tijdperk, en rechts de Romeinse Villa 'Drogenhof. We komen zo aan de Galgeberg', waar, rechts in de bocht, de 'galg van Kwabeke' stond. We dalen rechts af, hier werden vroeger veel Romeinse voorwerpen gevonden. Aan de Bruulbeek bereiken we Lovenjoel: we gaan door de Bruul en de Stationsstraat tot aan de kerk. Links van de kerk draagt de weg opnieuw de naam van Keizerstraat. Deze is echter, door het aanleggen van de spoorweg, afgesneden, deels herlegd naast de spoorweg en deels vernietigd, nl het gedeelte onder Korbeek-Lo.

Vanaf het gewezen station van Korbeek-Lo volgen we de Bierbeeksestraat tot voorbij de kerk en slaan dan links de Vengerstraat in. We vervolgen onze weg en komen zo in de Oude Baan. Rechts was de galg van Korbeek-Lo gelegen.

We passeren de Ijzeren Poort en komen in de Korbeekstraat in Heverlee, die later afgesneden werd door de Viadui&traat en de brede spoorwegbifurkatie

Aan de overzijde bevinden we ons aan de noordoosthoek van het Leuvense kerkhof, dat vroeger een instelling was voor melaatsen.

Hier kwamen tot in 1715 drie wegen naar Leuven samen. De middelste was de heirbaan van Tienen over Korbeek-Lo, waarschijnlijk genoemd Lange Weg'.Dit is de weg, die we thans gevolgd hebben. De tweede, komende over Pellenberg, heette de 'Hoge Weg^'.  De derde weg was de baan van Hoegaarden over Bierbeek.

Vanaf het kerkhof van Leuven draagt onze weg thans de naam van Bierbeekstraat onder Heverlee. Voorbij de Tiense Poort spreekt men van Tiense Straat.

In 1650 noemde men de laatste twee straten samen de 'Hoelstraat'. Zo komen we tenslotte aan het stadhuis van Leuven.

We hebben nog een andere belangrijke Romeinse weg (~), die ook van Tienen naar Leuven loopt. Deze baan doet Vertrijk niet aan, maar gaat over Kumtich - Vissenaken, het centraal deel van het huidige Boutersem, Lovenjoel ( Lat), Pellenberg en Kessel-Lo.

We beschouwen echter nog een andere Romeinse weg. De Romeinen, die van Tienen in de richting van Brussel reisden en in Leuven niet hoefden te zijn, gebruikten een andere baan. Ze volgden de hoger beschreven weg tot Blauwberg in Kumtich.

Aan het kruispunt 'Zeuswinkel 'volgden ze de holle weg zuidwaarts tot aan de linde van Willebringen (de Zavelstraat) en gingen dan westwaarts naar Neervelp.

Bij de grens van Neervelp met Vertrijk lag een Romeinse graffieuvel. Oostwaarts van de kerk van Neervelp bereikte men de plaats ' Bredewinkel '(Kruispunt).

Van daar gingen ze langs Catspoel met een aardebaan en veldpaden naar de dorpskom van Bierbeek, dan over Haasrode (1)laats, geheten 'Neerstenwinkel'), verder over Blanden en Oud-Heverlee, dicht bij de plaats, genoemd ' Winkel'.

In de bossen van Meerdaal en Heverlee werden tal van grafheuvels teruggevonden. (N.B.: de overtocht van de Dijle dateerde reeds van voor de Romeinse tijd).

Er moet ook een Romeinse weg gelopen hebben van Leuven naar Hoegaarden en dan nog verder, maar zonder in Tienen te komen.

Hij vertrok aan het kerkhof van Leuven, ging dan via de Viaducttraat  naar Korbeek-Lo. Hier liep hij onder de in 1837 aangelegde spoorweg door naar Ruisbroek, de dorpskom van Bierbeek, en verder over Opvelp, Honsem en Meldert naar Hoegaarden. Hier sloot hij aan bij een grotere Romeinse baan.